Als u me vraagt wat me van Winterstrijders is bijgebleven, zou ik zeggen: in de eerste plaats de praktische aanbevelingen. Wat moet je bijvoorbeeld doen wanneer je als scherpschutter in het Finse winterwoud je legerkamp verlaat om op jacht te gaan naar de vijand? Je neemt wat as uit het uitgestampte kampvuur om de loop van je geweer mee in te wrijven, om te voorkomen dat de glinstering van het staal je nadering al van verre aankondigt.

Je monteert géén kijker op je geweer omdat vroeg of laat de zon daarin weerkaatst (in het holst van de winter is het toch nog altijd vijf uur per dag licht). En vooral: doe sneeuw in je mond, tenzij je bij min 40 graden, in je witte camouflagepak als een poolhaas ingegraven in het landschap, verraden wilt worden door de damp van je adem.

Kortom: het is niet de vraag óf maar wanneer we de oostflank moeten verdedigen, en mochten ze ons naar Finland sturen dan kunnen we Winterstrijders maar beter gelezen hebben.

Olivier Norek (Toulouse, 1975), een succesvolle auteur in het spannende genre, heeft zich voor zijn laatste boek laten inspireren door de zogeheten 'winteroorlog'. Na een klassieke valse-vlagoperatie (Stalin had het vuur op eigen troepen laten openen) kon een zogenaamd verontwaardigde Sovjet-Unie zich op Finland storten. Op 30 november 1939 werden Helsinki en andere steden gebombardeerd en trokken Sovjettroepen op drie fronten over de grens.

Winterstrijders volgt de belevenissen van drie buurjongens uit het Finse dorp Rautjärvi vanaf hun mobilisatie. Onni is een aanstaande bruidegom, Toivo een knappe vent en Simo Häyhä een jongeman met een nietig postuur en een babyface - maar tegelijk een jager met een fabuleus schot.

Om dit groepje heen staan personages als de jonge verpleegster Leena, de mazzelpik Viktor en de dronkaard luitenant Juutilainen. Norek maakt gebruik van een alwetende verteller die de lezer informeert over de politieke en militaire situatie van destijds en het perspectief beurtelings bij bovengenoemde personages legt, maar ook bij uiteenlopende figuren als een evacuerende moeder met kind, internationale journalisten en Europese diplomaten die Finland alleen met goedkope woorden steunen.

Zo'n paraplu-perspectief heeft het voordeel van een breed overzicht, maar daarin verliezen de nevenpersonages nog al eens hun diepte. Ook hoofdrolspeler Simo blijft een vreemde. Norek gunt ons steeds maar kort een blik in zijn hoofd - dan schiet hij alweer door naar een ander personage.

Bovendien lijkt er weinig in Simo om te gaan. De psyche van de sluipschutter wordt niet heel uitvoerig verder onderzocht, terwijl er toch zoveel moet zijn om te overwegen. Niet alleen moet de sniper tegenover zijn eigen geweten een lange lijst kills verantwoorden, daarnaast schakelt hij doelbewust zijn man uit, soms na uren in hinderlaag te hebben gelegen. Je zou denken dat dit identificatie van de schutter met zijn doelwit vereist.

Simo probeert er simpelweg niet bij stil te staan dat hij iemands zoon, broer, echtgenoot op de korrel neemt, en die onverschilligheid ten dienste van het vaderland gaat hem goed af. De wraakzucht die in hem ontwaakt nadat zijn beste vriend is gesneuveld, verdwijnt even plotseling als hij is opgekomen.We komen niets te weten over Simo's angsten, verborgen verlangens, frustraties... Hoe kan het dat de Witte Dood, zoals de Russen hem gaan noemen, voor ons zo blanco blijft?In Frankrijk was Winterstrijders voor zo'n beetje alle grote romanprijzen genomineerd. En het is óók een roman, maar wel eentje die nadrukkelijk gebaseerd is op een werkelijk gebeurd verhaal. Foto's van de hoofdrolspelers staan achterin afgedrukt, samen met kaarten van het strijdtoneel. Wapenfeiten, anekdotes, zelfs dialogen zijn gedocumenteerd, stelt Norek in zijn nawoord.

Het predicaat 'waargebeurd' is tegenwoordig - nu het lijkt alsof het abstractieniveau van pure fictie buiten bereik van veel lezers is komen te liggen - bijna onontbeerlijk voor de gunstige ontvangst van een boek. Misschien verklaart dit de terughoudendheid van de auteur om zijn hoofdpersoon niet van een gevoelswereld te voorzien die verder reikt dan het biografische materiaal dat zijn Finse bronnen hem hebben aangereikt.

Met nadruk: spannend is Winterstrijders wel degelijk! Norek schrijft van climax naar climax. Tegenover een overmacht houdt de compagnie van luitenant Juutilainen verbluffend lang stand (de overeenkomsten met de Russische inval in Oekraïne zijn niet te missen). Over het ongelooflijke lot van Simo Häyhä zal ik niets verklappen. Dit is een pageturner, waarbij 'het spook' waar op het Rode Leger vergeefs jacht maakt, ook voor de lezer ongrijpbaar blijft.